M. Verne, où étiez-vous?

You won’t find me glued to Discovery Channel or National Geographic to glean knowledge which is potentially useless to me. (For eg Whale is a mammal or how the world’s largest bridge was constructed and so on.)

n284060But the latest book by Jeffrey Archer made me search for Mount Everest on Wikipedia and devour all the information. Now I could tell you that climbing “Second Step” is most vital, while “First Step” is relatively simple; or that Mount Everest is called “Chomolungma” which means “Goddess Mother Earth” in Tibetian; bla bla bla…




As you would have guessed by now, the book is about Mount Everest. Well, partially true. It is about an extraordinary British mountaineer George Mellory, who tried to stand on top of the world in the year 1924. He never reached back safely. His body was found later and the mountaineering community stands divided whether he reached the top or not. Archer takes the view that he did reach the top and died on his way down.

The book contains all of the Archer pyrotechnics. A protagonist studied in a British Public School, later goes to either Oxford or Cambridge and obtains great heights in his later life. He has a rival and invariably wins over him, at cost of something the better not lose. The end is mollifying for the reader in the sense that the protagonist gets either what he has endeavored for or gets what he deserves.

Well, Archer keeps you glued.  If you are an Archer Fan, go for it.

It’s surprising that Jules Verne never thought about writing about Mount Everest (or for that matter about any mountain).  Verne wrote about travelling to moon (From the Earth to the Moon), traversing the then unexplored continent – Africa – using a balloon (Five Weeks in a Balloon) or going down the sea in a submarine (Twenty Thousand Leagues Under the Sea).

Some would argue that Jules Verne died in 1905 while first attempt on Mount Everest was made in 1921. But such petty difficulties never bothered Monsieur Verne. He imagined submarine and space travel nearly a century before it was a reality! Nonetheless, existence of Mount Everest was known from 1847.

If Verne would have written about accession to Mount Everest, the book would have been different than the Archer one. It would have involved a determined protagonist whose life’s dream is to climb atop the highest point in the world (like Hatteras the North Pole guy) and his friend (like Doctor in North Pole expedition) or servant (like Passeportu in Round the World in 80 Days) who will selflessly help him in this endeavor. Most probably he would have been a Sherpa. There would be detailed description of geology and flora and fauna of the Everest region. At some point of time the task would have appeared impossible, but due to tremendous courage of the protagonist and help by his friend/servant, he would make it possible. Last minute miracle of nature would make it possible!!

Alas! This was not to be…

Aditya J Panse

Published in: on March 15, 2009 at 3:25 pm  Leave a Comment  


Blogging after a long long time! With this thing and that, blogging took a backseat. Let it be. I am back, and have again resolved to bolg regularly.
I read a few good books during the hiatus. Here is the list:
• Paths of Glory – Jeffrey Archer (Real life story of George Mellory and his climb to Chomolungma)
• The Bikini Murders – Farrukh Dhondy (Thinly veiled life story of Charls Sobhraj)
I will be blogging about it in coming days. Stay tuned.
(Vinit has promised to update the blog, too.)

Published in: on March 15, 2009 at 2:24 pm  Leave a Comment  

Book Review – Tales of Beedle the Bard

I was waiting for “The tales of Beedle the Bard” for quite some time. Finally bought it this Sunday from Odyssey ( Old faithful Crossword let me down on this one). This is the third book in the Harry Potter peripheral series after “Quidditch through the ages” and “Magnificent magical beasts and where to find them”.

About the book,  each of the five stories /fables have a sort of review written through Albus Dumbledore. So if one were to write a review it would be a review of a review. Also, introduction written by JKR is too well worded for me to add anything.  Except for “The Warlock’s Hairy Heart” all the stories have an  happily-ever-after-ish ending. The stories illustrate the reason why Harry Potter series is popular in the first place in that magic is only a framework  in which all the realities of life such as autocratic and racial supremacist dictators, filthy rich spoilt brats, honest and hardworking people and traitors exist. The ‘muggle’ children rave about bikes, wizards rave about broomsticks. Another speciality of Rowling is that she treats children in a very non-patronising way as independent human beings capable of thinking for themselves.

The notes by Albus Dumbledore at the end of each story merit a separate review by themselves. They are interspersed with excerpts from HP books and some great humour of Wodehousean vintage.  Sample this .

“ My response prompted several further letters from Mr. Malfoy, but as they consisted mainly of opprobrious remarks on my sanity, parentage and hygiene, their relevance to this commentary is remote.”

There are also a lot of  inside jokes such as Aberforth Dumbledore favouring the tale of Grumble the Grubby Goat over the tale of Three Brothers prompting similes like “It attracts trouble as Grumble the Grubby Goat attracts flies”.

There are also some Oscar Wilde like comments such as “ As the eminent wizarding philosopher Bertrand de Pensѐes-Profondes ( Freanch for Bertrand the profound thinker) writes in his celebrated work A Study into the Possibility of Reversing the Actual and Metaphysical Effects of Natural Death,with Particular Regard to the Reintegration of Essence and Matter: ‘ Give it up. It’s never going to happen’”

All this makes a great reading for HP diehards like yours truly; indeed I have read the book twice in two days.  The cost might be a inhibiting factor though, labeled at Rs. 599/- it is a bit steep. Odyssey is offering it at 385/-. Though for aficionados, anything with the master’s touch is priceless.


Published in: on December 23, 2008 at 9:08 am  Leave a Comment  

Bha ra

AD ni already lihilya pramane Bha ra ha amchya waachan pravasacha flag point ahe. Kau-Chiu , Rajaputra etc wachun bore zalelya kishore/kumar wayeen mulansathi dusra kuni lekhak asuch shakat nahi… nidan Marathit tari… Mala athavtay ki mi dar shaniwari dupari mama kade jaycho. Tyanchya shejarich Utkarsh prakashan cha office hota… Tyamule nightana baryach wela Aai rickshaw sathi thambleli asaychi ani mi Utkarsh madhe asaycho…. mag Aai cha hak marna… maza Pustakansati hatta ani mag Aai ni hasun ek pustak wikat ghena he tharlela……. tya weli 10 -15 Rs kimmat asaychi…. tari khup kharcha hotay asa ( mala ) wataycha….. ata swataha kamwayla laglyawar crossword/odyssey madhe 300-400 kharcha kartana kahi watat nahi…. pan ti pustaka jevdhi enjoy keli tevdhi sagli pustaka nahi enjoy karta yet…. mag Raviwari dupari shantapane Pustak wachane ani Somwar pasun pudhcya shaniwar chi waat baghane he pan tharlele… Ekhadya shaniwari nahi jata ale tari kahi harkat nahi…. juni pustaka wachayla suddha kadhi kantala nahi ala… Satyajit Ray mhantat tyapramane lahan mulansathi pustake lihine ati avghad karan tumhala atyant swachha thevavi lagatat…… madhe Kolkatyala mi tyanchi Feluda wachli ani punha FaFe chya athavanit harvun gelo…  eka wachanpriya marathi gharat maza janma zala he mi maze bhagya samajto… Ajun kay mhanu…..’ Bhara’vlela manus kiti wel bolat rahnar??

Published in: on December 22, 2008 at 4:16 am  Leave a Comment  

स्वप्नांमधील गावा – आरंभ

कथा-कादंबरी हे लेखकाला पडलेलं स्वप्न असतं. लेखक आपल्या प्रतिभेने कथा, व्यक्तिरेखा आणि सभोवताल सजवतो, आणि त्या स्वप्नात रंग भरले जातात. चित्र पूर्ण होतं. शब्दांच्या माध्यमातून ते आपणा वाचकांपर्यंत पोहोचतं.

काही कथा-कादंब~या अंतराळात घडतात – स्थळनिरपेक्ष असतात. त्याचा सभोवतालाशी फारसा संबंध नसतो. गौरी देशपांडे, आशा बगे वगैरे नातेसंबंधपटूंच्या लेखनाबाबत हे प्रमुख्याने दिसून येईल. त्याउलट व्यंकटेश माडगूळकर, श्री. ना. पेंडसे आदींचं लेखन स्थळ-सापेक्ष असतं. त्या कथावास्तूचा विचार स्थळापासून फटकून करता येत नाही. अंतू बर्वाअसा का आहे, याला उत्तर आहे की तो कोकणी आहे. त्याच्या जडणघडणीत तत्कालीन कोकणाच्या सामाजिक-आर्थिक स्थितीचा मोठा वाटा आहे. कथेचा संपूर्ण आनंद घेण्यासाठी तत्कालीन सामाजिक स्थिती माहीत पाहिजे. अमेरिकेतला काळे-गोरे संघर्ष माहीत नसेल, तर To Kill a Mockingbirdया महान कादंबरीचा आनंद घेता येणारच नाही.

म्हणूनच अनेक लेखकांच्या कथा-कादंब~यांत “गाव” हे जवळजवळ स्वतंत्र व्यक्तिरेखा म्हणून येतं. तुंबाडचे खोतमधल्या तुंबाड-लिंबाड-तालुका या त्रयीला, ग. दि. मा. – व्यंकटेश या भावांच्या लेखनातल्या माणदेशाला स्वतःचे असे व्यक्तित्व आहे. सिद्धहस्त लेखकाच्या लेखणीतून साकारलेलं गाव अक्षरशः जिवंत होऊन सामोरं येतं. कथा संपली तरी गाव मनात रेंगाळतं. कथेला तिचा शेवट असतो, पण गावगाडा अखंड आहे – तो गडगडतच रहातो.

स्वप्नांमधील गावाही मालिका अशाच मनात रेंगाळलेल्या गावांची आठवण आहे. लेखकाच्या स्वप्नातलं गाव. माझ्याही आठवणीत कुठेतरी अडकून बसलेलं.

आदित्य जयंत पानसे


[आगामी: ’लंपनचं गाव’]

Published in: on December 21, 2008 at 5:53 am  Leave a Comment  

’भा. रा.’ वलेलं बालपण

माझ्या आजोबांमुळे मी खूप लहानपणीच ‘वाचता’ झालो. ‘तांबू गाय’, ‘छान छान गोष्टी’ वगैरेचं वय संपलं आणि आजोबांनी मला पुस्तकांचं कपाट उघडून दिलं. पिवळ्या पडलेल्या, जीर्ण-शीर्ण पुस्तकांनी ते खच्चून भरलेलं होतं. त्यावर “चि. जयंतास, माधवकाकांकडून” किंवा “कु. दिनेश दिगंबर पानसे, चौथी अ” असे शिरोलेखनही होते. हाताला लागलं ते पुस्तक उचललं आणि सरळ नाकाला लावलं. दोन-चार पानांतच पुस्तकात हरवून गेलो. असलं काही कधी वाचलंच नव्हतं. ‘इंद्रजित’, ‘प्रतापराव’ आणि ‘वाचस्पतीं’च्या मागे, ‘लुब्धका’त बसून हिंडता हिंडता तहान-भूक हरपली. पुस्तकाचं नाव होतं “चंद्रावर स्वारी”. मूळ लेखक: ज्यूल व्हर्न, अनुवाद: भा. रा. भागवत, किंमत: दोन रुपये, प्रकाशक: लाखाणी बुक डेपो, गिरगांव, मुंबई – ४.

’चंद्रावर स्वारी’ चे मुखपृ्ष्ठ

’चंद्रावर स्वारी’ चे मुखपृ्ष्ठ

माझ्या लहानपणावर गारूड घालून राहिलेल्या भा रां शी ही पहिली ओळख. हळूहळू कपाटातली भा रां ची सगळी पुस्तकं संपवली. पारायणं केली. आजोबांकडे भुणभुण करून नवीन आणवली. ज्यूल व्हर्न आला. फास्टर फेणे आला. बिपिन बुकलवार आला. शरलॉक होम्स आला. रॉबिन्सन आणि मंडळी आली. रॉबिन हुड आला. काळा बाणआधीपासून होताच! भा रां चं बोट धरून मी चिकार फिरलो. धूमकेतूच्या शेपटापासून (मुक्काम शेंडेनक्षत्र) ते चंद्राच्या काळ्या भागापर्यंत (चंद्रावर स्वारी). आफ्रिकेच्या जंगलापासून (बलून बहाद्दर) ते ओखोटस्कच्या समुद्रापर्यंत (भुताळी जहाज). फिलियस फॉगबरोबर जग हिंडलो. फास्टर फेणेबरोबर भारत! ट्टॉक!

लहानपण मोठं विलक्षण असतं. आपल्या कल्पनाशक्तीला आपल्या आवाक्याच्या मर्यादाही असतात, याची समज आलेली नसते. ‘अंथरूण पाहून पाय पसरावेत’ हे व्यावहारिक सत्य आकळलेलं नसतं. कल्पनाशक्तीला बंध नसतात. तिला भरा~या घ्यायला लहानपणीच शिकवायचं असतं. भा रां ची पुस्तकं नेमकं हेच करतात. मग ती अनुवादित असोत, नाहीतर स्वतः लिहिलेली.

“मराठी बाल-कुमार साहित्यातलं भा. रा. भागवतांचं स्थान” वगैरे साहित्य-संमेलनछाप चर्चा करण्याची माझी योग्यता नाही. माझ्या वाचनप्रवासात पहिलं स्टेशन भा रांचं लागलं. वाचनप्रवास पुढे चालू राहिला, गाडी देशांतरालाही गेली. पण पहिल्या स्टेशनच्या आठवणी अजून ताज्या आहेत. परवाची गोष्ट. काही कामासाठी मुंबईच्या फोर्ट भागात हिंडत होतो. अचानक ‘शेरे पंजाब’ हॉटेल दिसलं. दुपारची वेळ. सणकून भूक लागलेली. पण मनात पहिला विचार कोणता आला असेल? “अरे! याच हॉटेलात बिपिन बुकलवारने आपल्या टॅक्सी ड्रायव्हर मित्राला घेऊन ‘पुख्खा झोडला’ होता!’ (संदर्भ: दुर्मिळ तिकिटाची साहसयात्रा)

विनीतने आणि मी जेव्हा ‘पुस्तकं’ या विषयाला वाहिलेला ब्लॉग लिहायचं ठरवलं, तेव्हाच ठरवलं, की पहिलं ब्लॉग-पोस्ट भा. रां वर लिहायचं. मी आणि विनीत शाळूसोबती. हो भयंकर हुषार, मी साधारण. पण ‘पुस्तकं’ हा आम्हाला जोडणारा समान धागा. आणि भा. रा. आमचं पहिलं दैवत. (म्हणूनच ब्लॉगचं नावही ‘आमचिया जातीच्या’ बिपिनवरून  ठेवलंय – बुकलवार!)

भा. रा. आज हयात नाहीत. ते असतील तिथे असोत, पण आमच्यासारख्या नातवंडांच्या मनाचा कोपरा त्यांनी कायमचा अडवलेला आहे. त्या दृष्टीने ते अमर आहेत!

आदित्य जयंत पानसे

Published in: on December 19, 2008 at 7:56 am  Comments (1)